W wiekach, które nastąpiły po upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego w 476 roku, pojęcie „ Italia” pozostało pojęciem czysto historycznym i geograficznym. Pozbawiony jedności politycznej Półwysep Apeniński, wraz z przyległymi wyspami Sycylią, Sardynią i Korsyką, był skomplikowaną mozaiką małych księstw, signorii i republik. Tylko południowa część półwyspu – Mezzogiorno – została zjednoczona w politycznych granicach Królestwa Neapolu, począwszy od podboju normańskiego w XI wieku. Reszta Italii była rządzona przez książąt, margrabiów, panów (signorów) lub władze republiki. Wszystkie te państwa miały swoją własną historię stosunków z sąsiadami, własne struktury polityczne i własne ogniska wewnętrznych napięć. Interweniowanie w sprawy włoskie oznaczało wplątanie się w skomplikowaną sieć zawiłych ich relacji. Państwa renesansowych Włoch różniły się między sobą systemami politycznymi. Według słów Niccolò Machiavellego, „ wszelkie państwa, wszelkie potęgi, które miały lub mają władzę nad ludźmi, bywają republikami, albo księstwami”. Reżimy republikańskie powstawały głównie w miastach północnych Włoch w XI-XIII wieku w wyniku „ rewolucji komunalnych” – obalenia dawnych panów feudalnych i dojścia do władzy elity miejskiej, patrycjatu... Spis treści: Wstęp I Francuskie roszczenia we Włoszech II Przygotowania do kampanii i skład armii III Kampania Karola VIII przeciwko Neapolowi IV Francuskie panowanie w Neapolu V Utworzenie Ligi Weneckiej VI Droga powrotna armii francuskiej VII Bitwa pod Fornovo VIII Oblężenie Novary i pokój w Vercelli IX Działania wojenne w południowej części Półwyspu Apenińskiego Zakończenie Spis map Bibliografia
