Praca jest propozycją interakcyjnego sposobu ujmowania zachowań działań ludzkich oraz prób wykorzystania niektórych konsekwencji aktywistycznej koncepcji człowieka dla teorii i diagnozy osobowości Celowi temu podporządkowane zostały rozważania teoretyczne, badania symulacyjne oraz interpretacja i dyskusja wyników. Liczba poruszonych problemów zmusiła autora do przedstawienia myśli w sposób, który może utrudniać percepcje treści. Dlatego wydaje sie celowe przedstawienie rationale książki, określające jej topografię: punktem dojścia miał być przydatny dla psychodiagnostyki model aktywnej jednostki, dlatego też postawiono ją wobec modelu otoczenia, oczekując, że symulacje pozwoli nie tylko na osiągnięcie zakładanego celu, ale i wpłynie korekcyjnie na model otoczenia. Cel ten w dużej mierze oslągnięto, ocena jednak proponowanych rozwiązań należy do Czytelników (Wstęp)