Obraz "obcego" w Aleksjadzie Anny Komneny. Przypadek Normanów

Normanowie w XI w. sięgnęli swymi zdobyczami południa Italii, by wkrótce zasilić szeregi krzyżowców zmierzających do Ziemi Świętej. Tranzyt wiódł przez Bizancjum, dla którego potomkowie zdobywców z Północy mieli być wsparciem w starciu z potęgą seldżucką. Nieraz z sojuszników Konstantynopola przedzierzgali się jednak w jego wrogów, by kosztem Cesarstwa poszerzać własne zdobycze. Tej niejednoznacznej roli Normanów nieodmiennie towarzyszyło traktowanie ich w kręgu cywilizacji rzymskiego Wschodu jako „ obcych” – wprawdzie chrześcijan, ale wciąż postrzeganych jako barbarzyńców, budzących grozę, ale i fascynację. Nacechowany taką ambiwalencją obraz Normanów wykreowała w XII stuleciu Anna Komnena na kartach Aleksjady, znakomitym piórem opiewając panowanie swego ojca, bizantyńskiego cesarza Aleksego. Tej problematyce poświęcił niniejsze studium Tomasz Pełech: uwydatnił nie tylko wielość aspektów i złożony charakter obrazu Normanów na kartach twórczości Anny Komneny, ale też odsłonił przed Czytelnikiem bogatą panoramę zjawisk kultury i życia społecznego Bizantyńczyków, w których wyrażał się ich stosunek do obcych, pełen emocji czy stereotypów.