Świst strzały - próby o Troilusie i Kressydzie

Najnowsza książka Tadeusza Sławka ” Świst strzały. Próby o Troilusie i Kressydzie” konsekwentnie wchodzi w formalny dialog z ważnymi, poprzednimi realizacjami ” prób” języka eseistycznego, którego rewelatorem jest autor ” Nie bez reszty”. Tadeusz Sławek w ostatniej dekadzie wyraźnie przyspieszył działalność wydawniczą, dając polskiej humanistyce potężny impuls twórczy i intelektualny, którego nieustającym, żywym źródłem jest kreacyjna reinterpretacja podstawowych tekstów kultury Zachodu. W najnowszej książce Sławek tyleż pryncypialnie dekonstruuje tak wielkie dzieło Tukidydesa, ile wyprowadza z niego – co stanowi dystynktywną cechę jego eseistyki – wszelkie mosty i kładki łączące doświadczenie naszej współczesności z długą tradycją trwania upostaciowień „ doświadczenia wewnętrznego” ludzkości rozumianej jako deliberatywny konglomerat języków reprezentacji świata, wywodzących się z sytuacyjnych i jednocześnie przełomowych momentów w procesie dziejowych wtargnięć tego, co można by nazwać punctum, momentem centralnym i krytycznym, przesileniem dyskursu, zwrotem. Esej praktykowany przez Sławka to próba języka przemieszczeń utrwalonych w historii znaczeń - mitologii, antyku, Szekspira, Kafki – wprost do centrum naszego ” tu i teraz” na mocy otwarcia zdeponowanych w tych znaczeniach możliwości opisu wymykającego się nam, zwirtualizowanego panoptykonu, który zwykliśmy nazywać rzeczywistością. Tadeusz Sławek w ” Świście strzały” osiąga po raz kolejny swoje maksimum fragmentaryzowanej ekspresji, uruchamia rozruch „ efektu inskrypcji” w stygnącej, magmatycznej naturze naszej współczesności. Ze swojej głębinowej lektury przeszłości - pamiętamy, że wedle Greków istnieje tylko przeszłość – Tadeusz Sławek wynosi na powierzchnię dnia dzisiejszej lektury klasyki „ paradoksy i oksymorony”, cały potężny potencjał nieoczywistej interpretacji czegoś, co uznaliśmy za przeżyte, przeczytane i unieruchomione w figurze alegorii. Tymczasem ” coś” groźnego wraca albo wręcz już jest w nas, ponieważ jest nam pisane jak - zdawało się – wypisany do cna wszystkich metafor los. O tym czymś tak pisze Tadeusz Sławek: ” Tu właśnie kryje się wiadoma pułapka: bierzemy coś jako złożoną nam obietnicę trwałości pomyślnego stanu rzeczy. Może dlatego, że źle nam się żyje z tym czymś; coś uwiera nas swą nieokreślonością. Jest nieprecyzyjne, kryje w sobie nie wiadomo co, a przecież życiową pomyślność opieramy na zdolności do przewidywania, która wymaga niestrudzonego wydobywania zjawisk, rzeczy i pojęć z niewiadomego, tłumaczenia nieznanego na znane. Tymczasem coś stawia nam opór. Dlatego staramy się, pochopnie, zamienić coś na konkretny przedmiot, teren, fakt, tekst”. Pochopność naszej skłonności do transformowania ” nieznanego” na ” znane” wydaje się clou tego, co Grecy nazywali hybris. Esej Sławka daje czas, aby odłożyć na bok znane i udać się w zgoła nieznanym kierunku, gdzie zaczyna się myślenie i kończy pewność, skąd słychać świst strzały. Krzysztof Siwczyk