Problemy integracji wiedzy a badanie zjawisk politycznych. W stronę idei jedności nauki

Obecny stan badań nad statusem metodologicznym nauk o polityce oraz poziom autorefleksji metateoretycznej badaczy jest dalece niezadowalający. Wielu przedstawicieli dyscyplin społecznych cechuje niska kultura logiczna i wraz z nią niewielka świadomość metodologiczna. W metodologii humanistyki bardzo często mamy do czynienia z czymś, co pozwolimy sobie tutaj nazwać błędem przesunięcia problemowego, który polega na zbytnim skupianiu się na tym, co dotyczy statusu dyscyplin, a nie na zagadnieniach o autentycznie epistemologicznym charakterze, czyli czynnościach poznawczych i relacjach między wytworami tychże czynności. Właściwe postępowanie wymaga koncentracji na wybranym przedmiocie badania i sposobach jego poznawania, ale z ostrożnym pominięciem instytucjonalno-organizacyjnego aspektu działalności naukowej. Skupianie się na urojonych przedmiotowych i metodologicznych „ swoistościach” (rozumianych jako jakieś stałe, niezbywalne cechy) poszczególnych dyscyplin utrudnia, bądź nawet uniemożliwia, niektórym humanistom dokonanie szerokoplanowego spojrzenia na reprezentowaną przez nich dziedzinę nauki, tj. humanistykę naukową jako całość i obiekty przez nią badane. [fragment wstępu] Ktoś, kto nie uwzględnia przedmiotowych, metodologicznych, metateoretycznych i semiotycznych dystynkcji między łączonymi koncepcjami, postępuje jak kucharz, który nie mając elementarnych kwalifikacji w sprawach kulinarnych oraz nieznający walorów smakowych i odżywczych ingrediencji przygotowywanych przez niego potraw, łaknącym jedzenia serwuje wyłącznie niestrawne dania i to zwykle w niewyszukany sposób. Integracja wiedzy o wszystkim stałaby się ostatecznie brakiem wiarygodnej wiedzy o czymkolwiek. [fragment rozdziału III] Syndrom myślenia „ dyscyplinowego” ogranicza problemowe podejście do badań naukowych. W pewnych kręgach akademickich, szczególnie na polu humanistyki, takie otwarte ujmowanie poczynań poznawczych wciąż traktowane jest jak „ zakazany owoc”. Dla niektórych uczonych nie jakość rozstrzygnięć naukowych się liczy, ani waga podejmowanych zagadnień, ale „ czystość dyscyplinowa” badacza i to, czy przestrzega on środowiskowo wyznaczonych urzędowych dezyderatów. Dla tych osób nie jest zatem istotne, czy uzyskujemy nowe i wiarygodne informacje o jakimś fragmencie rzeczywistości, lecz fakt realizowania danego typu formalnych, nie zawsze zresztą stałych, wąsko zakreślonych wytycznych metodycznych. Gdybyśmy mieli posłużyć się zwięzłą parabolą, to należałoby powiedzieć, iż głodnym wiedzy odmawia się jabłek z drzewa poznania tylko dlatego, że rośnie ono nie w tym co trzeba ogrodzie. […] Granice pomiędzy spokrewnionymi dyscyplinami istnieją nade wszystko w głowach części badaczy niebędących w stanie zaakceptować globalnego spojrzenia na naukę i jej dziedziny. Sfery zainteresowań nauk o polityce, ich subdyscyplin oraz rozmaitych, niekoniecznie empirycznych, nauk pokrewnych przeplatają się. Nazwy dyscyplin, w ramach których to prowadzi się empiryczne badania nad polityką, są tylko szyldami wskazującymi na pewne grupy problemów podejmowanych przez uczonych reprezentujących owe dyscypliny. [fragment zakończenia] Michał R. Węsierski (ur. 1976) - doktor nauk humanistycznych w zakresie nauk o polityce; absolwent politologii Uniwersytetu Gdańskiego i filozofii Uniwersytetu Warszawskiego. Rozprawę doktorską bronił w Instytucie Nauk Politycznych i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Jagiellońskiego. Adiunkt w Zakładzie Nauk o Polityce i Stosunków Międzynarodowych Katedry Socjologii SGGW, wieloletni współpracownik Zakładu Filozofii Polityki Instytutu Studiów Politycznych PAN, a także wykładowca Collegium Civitas w Warszawie. Jego zainteresowania naukowe koncentrują się głównie na filozofii politycznej i empirycznych teoriach zjawisk politycznych, a także filozofii nauki i semiotyce logicznej.