Krzesławice. Zapomniane dziedzictwo Nowej Huty

Muzeum Historyczne Miasta Krakowa prezentuje folder towarzyszący wystawie w oddziale Dzieje Nowej Huty, z cyklu Zapomniane dziedzictwo Nowej Huty. Opowieść dotyczy Krzesławic, podkrakowskiej wsi, która ze względu na swoje położenie w pasie izolacyjnym, oddzielającym kombinat metalurgiczny od osiedli mieszkaniowych Nowej Huty, stanowi niejako relikt dawnego krajobrazu w centrum miasta. Odkrycia archeologiczne pozwalają szukać początków osadnictwa na terenie Krzesławic około 5500 roku p. n. e., jednak w dziejach pisanych pojawiły się po raz pierwszy w 1198 roku, w dokumencie potwierdzającym nadanie wsi klasztorowi bożogrobców w Miechowie przez rycerza Budziwoja. Przez 600 lat niemal nieprzerwanie Krzesławice pozostawały własnością miechowitów i dopiero pod koniec XVIII wieku zostały przekazane jako uposażenie reformowanej Akademii Krakowskiej. Przez kilka lat gospodarzem krzesławickiego majątku był ks. Hugo Kołłątaj, a następnie krakowska kupiecka rodzina Kirchmayerów, zaś od 1876 roku właścicielem dworku był mistrz Jan Matejko, który urządził tutaj swoją wiejską rezydencję. W latach 60. XX wieku powstało tu Muzeum Jana Matejki prowadzone przez Towarzystwo Przyjaciół Sztuk Pięknych. Militarną przeszłość Krzesławic przypomina położony na wzgórzach, w północnej części dawnej wsi, austriacki fort, jeden z elementów Twierdzy Kraków. Dziś dworek wraz ze starą zabudową wiejską, dawną drewnianą szkołą fundacji Matejki (dziś ośrodek kultury),młynem Kirchmayerów oraz przeniesionym w 1985 roku z Jawornika drewnianym XVII-wiecznym kościołem pw. św. Jana Chrzciciela stanowią urokliwy zakątek „ wsi w środku miasta”. Na wystawie prezentującej eksponaty związane z dziejami wsi i jej właścicieli oraz mieszkańców, zobaczyć można zarówno odkryte na tym terenie archeologiczne przedmioty należące do najstarszych osadników, reprodukcje najdawniejszych dokumentów wymieniających nazwę Krzesławice, a także rękopisy księdza Hugona Kołłątaja, Kazimierza Girtlera czy rysunki Jana Matejki, wykonywane w jego podkrakowskiej rezydencji. Prezentowane są także obiekty zebrane w latach 70. XX wieku podczas akcji „ Ocalić od zapomnienia”, które miały posłużyć jako wyposażenie planowanego w Krzesławicach skansenu, a także makieta krzesławickiego fortu, wykonana na zlecenie Młodzieżowego Domu Kultury Fort 49 „ Krzesławice”, obecnego użytkownika obiektu.