Najlepsze kasztany. Księga cytatów polskiego filmu

Profesor Marek Hendrykowski przygotował księgę cytatów polskiego filmu „ Najlepsze kasztany" – pisze Barbara Hollender - W Paryżu najlepsze kasztany są na placu Pigalle" - podawał hasło łącznik w „ Stawce większej niż życie". - Zuzanna lubi je tylko jesienią — odpowiadał Kloss. W „ Psach" Franz na pytanie młodej kochanki dlaczego zostawił żonę odpowiadał: „ Bo to zła kobieta była". Zapytany przez nią „ Jak ci się podoba moje siedemnastoletnie ciało?" roześmiał się „ Ty stara dupa jesteś". Potem, zdradzony potem przez dziewczynę wycedził jej: „ Nie chce mi się z tobą gadać". Znacznie łagodniejsze klimaty panowały w innym często cytowanym filmie „ Misiu" Stanisława Barei. „ Oczko mu się odlepiło, temu misiu", „ Jak jest zima to musi być zimno", „ To jest miś na skalę naszych możliwości". A „ Rejs"? Stamtąd co drugie zdanie weszło do powszechnego obiegu. „ Na każdym zebraniu jest taka sytuacja, że ktoś musi zacząć pierwszy". Wspaniały monolog inżyniera Mamonia o polskim kinie, gdzie „ nuda... Nic się nie dzieje, proszę pana, nic. Proszę pana, dialogi niedobre, bardzo niedobre dialogi są." Albo określenie „ w tak pięknych okolicznościach przyrody"... „ Ciemność... widzę ciemność!", „ Co ja sobie za to kupię? Waciki?". „ Ja jestem uczciwym sędzią. Zapłacili mi za 3:0, to będzie 3:0". „ To jest dobre pytanie. Poproszę o następne". Tyle jest tych rozmaitych powiedzonek, które weszły do codziennego języka. Powtarzamy je, czasem nie wiedząc skąd pochodzą, a niekiedy je przekręcamy i „ poprawiamy". Słynne „ Nie ze mną te numery, Brunner", naprawdę brzmiało „ Takie sztuczki nie ze mną, Brunner!". W księdze cytatów polskiego filmu „ Najlepsze kasztany" Marek Hendrykowski zebrał setki powiedzonek, ripost, dialogów i monologów, jakie usłyszeliśmy z ekranu w historii naszego kina. Od czasów przedwojennych aż do dzisiaj. Od „ Antka policmajstra" (1935) i „ Ada to nie wypada"(1936) aż do „ Drogówki" (2013) Wojciecha Smarzowskiego. Wyborowi cytatów towarzyszą trzy interesujące eseje — o funkcjach i znaczeniu tytułów filmowych, o języku na ekranie: sztuce pisania scenariuszy, dialogów, roli internetu, gdzie komentarze świadczą, że dla kinomanów słowo stale jest ważne. A wreszcie o socjologicznych aspektach funkcjonowania filmowych dialogów, o wchodzeniu ekranowych perełek do potocznego języka, ich przekształceniach i „ życiu po życiu". W tym tekście można znaleźć m. in. ciekawą analizę zmian, jakie nastąpiły w filmowym języku w latach 90., po zniesieniu cenzury, gdy grę słów i aluzji często zastąpiły dosadne, prymitywne odzywki pisane pod gust niewybrednego widza. Jest też w „ Najlepszych kasztanach" wybór najsłynniejszych zdań, jakie padły w filmach zagranicznych. Książkę Marka Hendrykowskiego najlepiej odbiorą kinomani, którzy czytając ekranowe dialogi, przypomną sobie sytuacje, w jakich one padły. Może nawet trochę szkoda, że tylko kilka najważniejszych filmów zostało przez autora poprzedzonych małym wstępem. Ale z drugiej strony - mam wrażenie, że niejeden czytelnik, zachęcony lekturą, spróbuje do niektórych tytułów wrócić.