Kresy. Biografia krainy, której nie ma. Jak zniszczono wielokulturowe pogranicze

Książka Kate Brown to fascynująca opowieść na temat losów regionu, który jest bardzo ważny dla zrozumienia polskiej historii, ale nie znalazł należytego miejsca w naszej historiografii. Niniejsza publikacja dotyczy rzeczywistości nie tylko Kresów znanych z opracowań na temat okresu międzywojennego, lecz także obszarów niegdyś należących do Rzeczypospolitej Obojga Narodów, a później – w wyniku wojny polsko-bolszewickiej – włączonych do Związku Sowieckiego. Autorka przez analizę pewnej mikrorzeczywistości mówi również o powszechnych procesach, które zmieniły oblicze Europy i świata w XX wieku: tworzeniu „ etnicznie czystych” państw narodowych, dyskryminacji mniejszości narodowych, a także dążeniu do klasyfikacji ludzi według ściśle określonych kategorii narodowych. Kresy – biografia krainy, której nie ma to studium poświęcone zagadnieniom ważnym w poznawaniu zjawisk etniczności, teorii narodu, polityki narodowościowej, historii Związku Sowieckiego i historii kultury polskiej na Wschodzie. Autorka bada okoliczności, przebieg i konsekwencje eksperymentów politycznych prowadzonych w ZSRR celem implementacji ideologii komunistycznej i wytworzenia nowej tożsamości sowieckiej. Dr hab. Andrzej A. Zięba, Uniwersytet Jagielloński Przez stronice monografii Kate Brown przetacza się korowód barwnych postaci: chłopów pielgrzymujących do cudownych źródeł, rozśpiewanych chasydów i medytujących protestantów. Zjawiska i wydarzenia opisane w książce są często osadzone wokół konkretnych aktorów wydarzeń, ich opowieści, pamiętników oraz sprawozdań, w których w całej okazałości pojawia się dramat nie tylko ofiar, lecz także sprawców. Wszystko to skłania do zadumy nad skomplikowaną, nigdy czarno-białą rzeczywistością historyczno-społeczną. Nie popadając w nostalgię, autorka uczy wrażliwości na odmienność i obcość, a tym samym przełamuje stereotypy. Dr hab. Bernadetta Wójtowicz-Huber, Uniwersytet Warszawski Kate Brown jest profesorem historii na Uniwersytecie Maryland, Baltimore Coumty, USA