Queer a islam. Alternatywna seksualność w kulturach muzułmańskich

Dyskurs dotyczący ról płciowych w świecie islamu, choć rozbudowany i wszechobecny – zarówno w nauce, jak i w środkach masowego przekazu oraz w opinii publicznej – obejmuje niemal wyłącznie wzorzec heteroseksualny. Odnosi się zatem do kobiet i mężczyzn, którzy podejmują role społeczne wynikające z ich płci biologicznej. Płeć biologiczna w islamie determinuje tożsamość człowieka i jego role społeczne. Rodząc się jako kobieta lub mężczyzna, człowiek nabywa określone prawa i obowiązki. Na przykład kobieta dziedziczy połowę tego co dziedziczy mężczyzna, z kolei mężczyzna powinien utrzymywać kobietę. Celem niniejszej publikacji jest przełamanie tego dyskursu. Siedemnastu autorów ukazuje nieheteronormatywny świat islamu. Chociaż jego korzenie sięgają jeszcze czasów przedmuzułmańskich, to jednak dopiero w ostatnim dziesięcioleciu stał się obiecującym przedmiotem badań, co widać w stale powiększającej się zagranicznej literaturze przedmiotu. Badania dotyczą zarówno teologii – a zatem tworzenia islamu gay-friendly (i szerzej LGBTQ-friendly),historycznych i współczesnych form nieheteronormatywności w społeczeństwach muzułmańskich, jak również rozważań teoretycznych na styku queer studies, teorii postkolonialnych i ponowoczesnych. Perspektywa queer pozwala więc w nowy sposób spojrzeć na świat islamu – na jego różnorodność, wyrażającą się w formach nieheteronormatywnych, elastyczność, uwidaczniającą się w ich częściowej instytucjonalizacji, a także funkcjonowanie pomiędzy tradycją a nowoczesnością, pomiędzy tradycyjnymi formami nieheteronormatywnymi a współczesnym ruchem LGBTQ. Poszerza zarazem perspektywę queer studies o pozaeuropejski świat z odmiennymi, niekiedy nieprzystającymi do zachodnich kategoriami płci i seksualności. Z recenzji wydawniczej prof. Janusza Daneckiego Książka oferuje spojrzenie na świat islamu z innej perspektywy, dotychczas słabo obecnej nie tylko w Polsce ale też w publikacjach zachodnich. Tym samym wpisuje się w nurt próbujący przełamywać powszechnie obecne a często krzywdzące dla tego świata opinie kojarzące go głównie z nietolerancją i nieprzejednanym konserwatyzmem. Ukazując różnorodność nieheteronormatywności świata islamu, tej z przeszłości i teraz, autorzy wychodzą poza ów dyskurs, starając się pokazać, w jaki sposób ludzie o nieheteronormatywnej płciowości i/lub seksualności radzą sobie w praktyce, jak funkcjonują, jak negocjują własną płciowość/seksualność z otoczeniem, w jaki sposób owo otoczenie stwarza pewną niszę, w której owo funkcjonowanie jest w ogóle możliwe i znośne. Z recenzji dr hab. Joanny Mizielińskiej SPIS TREŚCI Wprowadzenie Muzułmański queer? Uwarunkowania religijne i historyczne Marek M. Dziekan, Cielesność w kulturze islamu Beata Kowalska, Queerowanie islamu Katarzyna Pachniak, Hermafrodyci w średniowiecznym prawie muzułmańskim Magdalena Nowaczek-Walczak, Zniewieściali mężczyźni i zmaskulinizowane kobiety w świecie arabskim dawniej i dziś Joanna Musiatewicz, Lojalność i liminalność: Praktyczne i symboliczne uwarunkowania obecności eunuchów na muzułmańskim Bliskim Wschodzie Katarzyna Górak-Sosnowska, Nieobecne i niewidoczne. Lesbijki w świecie islamu Współczesne oblicza nieheteronormatywności w kulturach muzułmańskich Maciej Klimiuk, Androgyniczność w społeczności muzułmańskiej na przykładzie bissu z Sulawesi (Indonezja) Izabela Jamrozik, Waria w muzułmańskim społeczeństwie Indonezji Katarzyna Górak-Sosnowska, Między islamem a permisywnością: przekraczanie granic heteronormatywności we współczesnej Malezji Urszula Musyl, Upadłe anioły – hidźry i ich tajemny język Piotr Bachtin, Między akceptacją a wykluczeniem: transseksualizm w Islamskiej Republice Iranu Monika Lisiewicz, Społeczności LGBT w Turcji: między kemalizmem a westernizacją Marta Woźniak, LGBT i ich organizacje na Bliskim Wschodzie Maciej Klimiuk, Celowa niezrozumiałość. Gejowski język arabski z Syrii Małgorzata Grzegorek, The queer not so much queer. Dyskursy o nieheteroseksualności w jordańskim magazynie „ My. Kali” Izabela Will, Kobiecy mężczyźni, czyli hausańscy ‘yan daudu Jacek Duda, Zaprzysiężone dziewice – virgjinesha i ich rola w społeczeństwie na Bałkanach Gaweł Walczak, Muzułmańscy uchodźcy ze względu na orientację seksualną – doświadczenia hiszpańskie