Powstańczy Ostrów w powstańczej Wielkopolsce 1918-1919

" Książka przedstawia dzieje powstania wielkopolskiego w Ostrowie Wielkopolskim i okolicy, m. in. w Odolanowie, Raszkowie, Skalmierzycach, na tle wydarzeń powstańczych w Wielkopolsce oraz sytuacji w Kaliszu, będącego już w granicach odrodzonego państwa polskiego. ​ Historycy różnie datują okres powstania wielkopolskiego. Często zawężają go do czasu określonego datami wybuchu powstania 27 grudnia 1918 r. oraz rozejmu w Trewirze 16 lutego 1919 r., nakazującego zawieszenie broni na froncie powstańczo-niemieckim. Książka ma znacznie szerszy zasięg chronologiczny, bo przedstawia wydarzenia w Ostrowie od 10 listopada 1918 r. tj. daty pamiętnego wiecu polskiego w mieście, do 28 czerwca 1919 r., tj. daty podpisania traktatu wersalskiego, mocą którego Wielkopolska (zatem i Ostrów) wróciła w skład państwa polskiego. Prof. Jerzy Pietrzak przedstawia w książce nie tylko działania powstańczo-wojskowe, ale również kwestie, przeważnie pomijane przez historyków i mało znane, np. proces przejmowania władzy cywilnej, stosunek Niemców do powstania, repolonizację życia publicznego, samorządu, sądownictwa, szkolnictwa, życia politycznego i społecznego, ofiarność społeczeństwa i pomoc dla Lwowa oblężonego przez Ukraińców, wybory do polskiego Sejmu Ustawodawczego. Podejmuje tematy kontrowersyjne, np. kto zainicjował polski przewrót w Ostrowie 10 listopada 1918 r.; dlaczego przykładem Ostrowa, który pierwszy w Wielkopolsce ogłosił, że należy do państwa polskiego i zaczął tworzenie wojska polskiego, nie poszły inne miasta; dlaczego przywódcy polscy w Poznaniu okazywali rezerwę wobec działań powstańczych w Ostrowie; jaką rolę w powstaniu w Ostrowie odegrała Polska Organizacja Wojskowa i Okręg Wojskowy WP w Kaliszu; kto wyzwolił Ostrów w wieczór sylwestrowy 1918 r.; jak powstał mit tzw. republiki ostrowskiej? Książka „ Powstańczy Ostrów w powstańczej Wielkopolsce” napisana została na podstawie licznych źródeł historycznych, głównie wspomnień uczestników powstania, ówczesnych gazet polskich i niemieckiej, wydawanych w Ostrowie, Poznaniu, Berlinie, Wrocławiu, Kaliszu i Warszawie, akt znajdujących się przede wszystkim w Centralnym Archiwum Wojskowym w Warszawie oraz archiwach w Poznaniu, Kaliszu i Ostrowie. Znaczna część źródeł została po raz pierwszy wykorzystana. Jest pierwszą monografią tego typu w historiografii powstania wielkopolskiego.