Kto nie wierzy, niech sprawdzi. Bajki Lasowiaków i Rzeszowiaków

„ Kto nie wierzy, niech sprawdzi” to zbiór bajek z terenów Lasowiaków i Rzeszowiaków. Bajki, które znalazły się w tym zbiorze, pochodzą z różnych źródeł – przede wszystkim z Archiwum Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej i Archiwum Muzeum Etnograficznego w Rzeszowie, ale również z opracowań dziewiętnastowiecznych etnografów: Zygmunta Wierzchowskiego, Józefa Sulisza i Seweryna Udzieli. Część została zapisana jeszcze pod koniec XIX wieku, część już w naszym stuleciu. Teksty pochodzą z różnych miejscowości naszego regionu i czasów, łączy je jedno – wszystkie są częścią ustnej literatury Lasowiaków i Rzeszowiaków. Były opowiadane w długie jesienne i wieczory w izbach, powtarzano je sobie w karczmach, rozpowszechniano na odpustach. Długi łańcuch opowiadających i słuchaczy przechował najciekawsze, najzabawniejsze czy najbardziej emocjonujące opowieści aż do czasów, w których spisali je badacze. Zanotowane w terenie bajki opracował dr Janusz Radwański, dostosowując je, jeśli było to konieczne, do potrzeb także najmłodszych czytelników, między innymi wyjaśniając najtrudniejsze wyrazy w przypisach pod tekstem. Całość została podzielona na trzy części tak, żeby łatwiej było znaleźć to, czego się szuka. Osobno zamieszczone zostały historie zabawne, osobno – straszne, których w folklorze nie brakowało. W trzeciej części znalazły się bajki wyjaśniające – historie tłumaczące słuchaczom różne elementy rzeczywistości – np. skąd brały się nazwy miejscowości bądź ich części albo zjawiska przyrodnicze. Całość została zilustrowana przez Izabellę Kędzierską – znakomitą graficzkę, która odpowiadała za naszą identyfikacją wizualną przez blisko siedem lat. Jej wybitna działalność została uhonorowana Główną Nagrodą w IV Przeglądzie Muzeum Widzialne w kategorii identyfikacja muzealna za system identyfikacji „ Zakorzenienie w tradycji i nowoczesna forma” zorganizowanym przez Narodowy Instytut Muzeów. Oddajemy Wam do ręki zbiór lasowiackich i rzeszowskich bajek z nadzieją, że sami poniesiecie je dalej, opowiadając innym. Mimo że od powstania tych historii upłynęły wieki, nadal warto je opowiadać. Kto nie wierzy, niech sprawdzi. Spis treści Wstęp O dorosłych, co bajek słuchali - czyli wstęp dla dzieci O tych, co opowiadali, i o tych, co słuchali - czyli wstęp dla dorosłych Śmiechy O głowie przez naukę kutej O Świerczku, co go szczęście spotkało O tym, jak dziad panów oszukał O zupie z babskiej ciekawości O parobku i gospodyni O chłopie, co jajka wysiadywał O jednym parobku O sierpie O Maćku, co się ocielił O maści, co bykom pomagała O Wojtku i zbójach O Wojtku i chciwym kupcu O Mądralince O chłopach, co pytali, kiedy Wielkanoc O ciekawskim chłopie Strachy Modlitewka do odpędzania złych duchów O Bombie, co wychodował diabła O inkluzie O niedźwiedziu we młynie O diable i muzykancie O chełpliwym chłopie O plebanii, na której straszyło O nawiedzonych mokradłach O gniotku O Pieronie i latawcach O topielcu, co na miesiączek patrzył O narzeczonej topielca O bidzie O złej synowej O żołnierzu, co zbawienia nie chciał O głupim Maćku Podania O jaszczurze w baranowskim zamku O Cholewianej Górze O Leżajsku O klasztorze w Leżajsku O Stojadłach O kapliczce na Gillershofie O złym panu O św. Mikołaju O obrazie św. Walentego O malarzu z Wysokiej O zapadłej karczmie O zapadłym kościele w Dymitrowie Dużem O zatopionym kościele O wyschniętym jeziorze w Boguchwale O wyrytych dzwonach O zamku w Krzeczowicach O kopcu pod Przeworskiem O zamku w Chodakówce O Gniewczynie i cudownym obrazie O Migdasie O Babim Dole w Tyczynie O królu, co pole orał O bratku O stworzeniu wilka O św. Wicie O tym, dlaczego zawsze deszcz pada, jak rekruci idą do wojska O tym, dlaczego żyto ma krótkie kłosy O tym, dlaczego pies z kotem się nie lubią O tym, jak ludzie za dobro płacą O chytrym chłopie i niedźwiedziu